تفسیر نمونه

5کَما أَخْرَجَکَ رَبُّکَ مِنْ بَیْتِکَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ فَریقاً مِنَ الْمُؤْمِنینَ لَکارِهُونَ

6یُجادِلُونَکَ فِی الْحَقِّ بَعْدَ ما تَبَیَّنَ کَأَنَّما یُساقُونَ إِلَى الْمَوْتِ وَ هُمْ یَنْظُرُونَ

ترجمه:

5 ـ همان گونه که خدا تو را به حق از خانه (به سوى میدان بدر،) بیرون فرستاد، در حالى که گروهى از مؤمنان ناخشنود بودند.

6 ـ آنها پس از روشن شدن حق، باز با تو مجادله مى کردند; (و چنان ترس و وحشت آنها را فرا گرفته بود، که) گوئى به سوى مرگ رانده مى شوند، و آن را با چشم خود مى نگرند!

تفسیر:

ناخشنودى مؤمنان از پیش آمد جنگ

در نخستین آیه از این سوره خواندیم که پاره اى از مسلمانان تازه کار از چگونگى تقسیم غنائم «بدر» تا حدى ناراضى بودند، در آیات مورد بحث خداوند به آنها مى گوید:

این تازگى ندارد که چیزى ناخوشایند شما باشد در حالى که صلاحتان در آن است، همان گونه که اصل جنگ «بدر» که فعلاً گفتگو بر سر غنائم آن است براى بعضى ناخوشایند بود و دیدید سرانجام چه نتائج درخشانى براى مسلمانان در بر داشت.

بنابراین، نباید با دید محدود خود، احکام الهى را ارزیابى کنید، بلکه باید در برابر آنها سر تسلیم فرود آرید و از نتائج نهائى بهره مند شوید.

در آیه نخست مى فرماید: این ناخشنودى پاره اى از افراد از طرز تقسیم غنائم بدر، «همانند آن است که خداوند تو را از خانه و جایگاهت در «مدینه» به حق بیرون فرستاد در حالى که بعضى از مؤمنان کراهت داشتند» (کَما أَخْرَجَکَ رَبُّکَ مِنْ بَیْتِکَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ فَریقاً مِنَ الْمُؤْمِنینَلَکارِهُونَ).

کلمه «بِالْحَقِّ» اشاره به این است که این فرمان خروج، طبق یک وحى الهى و دستور آسمانى صورت گرفت و نتیجه اش وصول به حق براى جامعه اسلامى بود.

* * *

و در دومین آیه مى افزاید: «این گروه ظاهربین و کم حوصله در مسیر راه به سوى بدر مرتباً با تو مجادله و گفتگو در این فرمان حق داشتند، و با این که این واقعیت را دریافته بودند که این فرمان خدا است، ولى باز دست از اعتراض خویش بر نمى داشتند» (یُجادِلُونَکَ فِی الْحَقِّ بَعْدَ ما تَبَیَّنَ).

و آن چنان ترس و وحشت سراسر وجود آنها را فرا گرفته بود که «گوئى به سوى مرگ رانده مى شوند و مرگ و نابودى خویش را با چشم خود مى بینند» (کَأَنَّما یُساقُونَ إِلَى الْمَوْتِ وَ هُمْیَنْظُرُونَ).

ولى حوادث بعد، نشان داد: آنها چقدر گرفتار اشتباه، ترس و وحشت بى دلیل بودند، و این جنگ، چه پیروزى هاى درخشانى براى مسلمانان به بار آورد.

اما با دیدن چنین صحنه اى و آن پیروزى درخشان نمى بایست بعد از جنگ «بدر»، در مورد غنائم زبان به اعتراض گشایند.

دلیل این اعتراض را از تعبیر: فَرِیْقاً مِنَ الْمُؤْمِنِیْنَ: «جمعى از مؤمنان» مى توان دریافت:

اوّلاً ـ این مشاجره و گفتگو به خاطر روح نفاق و بى ایمانى نبود، بلکه بر اثر ضعف ایمان و نداشتن بینش کافى در مسائل اسلامى بود.

و ثانیاً ـ تنها عده محدودى این چنین فکر مى کردند و اکثریت که از مسلمانان مجاهد راستین بودند تسلیم فرمان پیامبر(صلى الله علیه وآله) و اوامر او بودند و اعتراضى نداشتند.

* * *