در بازبینی، منبع‌های معتبر همین را می‌گویند و منبع جدی‌ای خلاف آن ثبت نشده است.
توضیح موقتروش کار ما
نمی‌گوییم اعتماد کنید. راهش را نشان می‌دهیم.
این صفحه می‌گوید یک ادعا در سراج از کجا می‌آید و چه کسی درباره‌اش تصمیم می‌گیرد. می‌گوید وضع منبع‌ها چه معنایی دارد و چه معنایی ندارد. و می‌گوید اگر اشتباهی دیدید چه می‌شود.
راه یک ادعا
از ادعا تا نسخه‌ای که می‌خوانید، هر قدم ثبت می‌شود.
هیچ متنی یک‌راست از نویسنده یا از هوش مصنوعی به سایت نمی‌رسد.
وضع منبع‌ها
هشت حالت. هر کدام خلاصهٔ یک بازبینی است.
حالت را کسی انتخاب می‌کند که نوشته را منتشر می‌کند، و دلیلش را هم می‌نویسد. هیچ امتیاز یا مدلی آن را خودکار نمی‌سازد.
وضع منبع‌ها درصد درستی نیست
وضع منبع‌ها می‌گوید بازبینی به چه نتیجه‌ای رسیده است. نمی‌گوید این حرف چقدر درست است و حکم قطعی دین هم نیست. توضیح‌های زیر موقت است: هنوز دربارهٔ تعریف دقیق حالت‌ها و راه اعتراض به آن‌ها تصمیم نگرفته‌ایم.
وضع منبع‌ها: تأییدشده وضع منبع‌ها: منبع معتبر دارد منبع‌های معتبر همین را می‌گویند. نظرهای مخالفی هم ثبت شده که کنارش می‌بینید.
توضیح موقتوضع منبع‌ها: مورد اختلاف منبع‌ها یا بازبین‌های معتبر دربارهٔ این ادعا اختلاف دارند. این اختلاف را پنهان نکرده‌ایم.
توضیح موقتوضع منبع‌ها: منبع کافی ندارد منبع‌هایی که ثبت شده برای نتیجه گرفتن دربارهٔ این ادعا کافی نیست.
توضیح موقتوضع منبع‌ها: قدیمی شده منبع یا اطلاعاتش قدیمی شده و باید دوباره بررسی شود.
توضیح موقتوضع منبع‌ها: گمراه‌کننده بخشی از این ادعا درست است، اما طوری گفته شده که تصویر غلطی می‌سازد.
توضیح موقتوضع منبع‌ها: نادرست منبع‌هایی که ثبت شده خلاف این ادعا را می‌گویند.
توضیح موقتوضع منبع‌ها: نظر کارشناس می‌خواهد برای نتیجه گرفتن باید یک کارشناسِ همین رشته نظر بدهد.
توضیح موقت
امتیاز منبع‌ها
شش عامل برای سنجیدن منبع‌ها، نه سنجیدن درستی.
بازبین‌ها برای این‌که ببینند کدام ادعا بهتر منبع دارد، از یک امتیاز داخلی کمک می‌گیرند. سهم هر عامل در حالت عادی این است:
- اعتبار منبع ۳۰ از ۱۰۰
منبع دست‌اول یا رسمی است، یا در رشتهٔ خودش معتبر و شناخته‌شده است؟
- همین را می‌گوید ۲۵ از ۱۰۰
منبع، در همان جایی که گفته‌ایم، همان چیزی را می‌گوید که ادعا می‌گوید؟
- منبع‌های جدا از هم ۱۵ از ۱۰۰
منبع‌هایی که به هم وابسته نیستند، همین را می‌گویند؟
- تازگی ۱۰ از ۱۰۰
منبع و بررسی آن هنوز تازه است؟
- هم‌نظری بازبین‌ها ۱۰ از ۱۰۰
بازبین‌ها دربارهٔ کیفیت منبع‌ها هم‌نظرند؟
- دقت ترجمه ۱۰ از ۱۰۰
ترجمه همان را می‌گوید که متن اصلی می‌گوید؟
این امتیاز نمی‌گوید حرف چقدر درست است
امتیاز بالا یعنی این ادعا خوب منبع دارد، نه این‌که حتماً درست است. امتیاز پایین هم به معنی غلط بودن نیست. مقدار و توضیح هر عامل ثبت می‌شود تا بشود امتیاز را دوباره بررسی کرد. این امتیاز هیچ‌جا به شکل «درصد درستی» نشان داده نمی‌شود.
نوع ادعاها
هر ادعا را با معیار خودش می‌سنجیم.
ادعای تاریخی را در آزمایشگاه نمی‌سنجند و ادعای اعتقادی را با آمار. نوع هر ادعا کنارش ثبت می‌شود تا معلوم باشد چه جور منبعی باید داشته باشد.
علمی
با مشاهده، داده و آزمایش سنجیده می‌شود. منبعش باید پژوهش معتبر باشد، نه حرف یک آدم مشهور.
تاریخی
به سند، گزارش دست‌اول و نقد منبع تکیه دارد. روایت‌های ناهم‌سو کنار هم می‌آیند.
فلسفی
با استدلال سنجیده می‌شود، نه با آزمایش. مقدمه‌ها و نقدهای جدی‌اش ثبت می‌شود.
اعتقادی
در چارچوب منبع‌ها و باورهای یک دین یا مذهب معنا دارد و با نام همان آورده می‌شود.
اخلاقی
داوری دربارهٔ خوب و بد است. می‌گوییم بر چه پایه‌ای است و نظرهای دیگر چیست.
آزمایش‌پذیر نیست
آزمایش نه تأییدش می‌کند و نه رد. سراج این را روشن می‌گوید و چنین ادعایی را علمی یا ثابت‌شده نشان نمی‌دهد.
قاعده‌های ثابت
چهار قاعده که هیچ عجله‌ای کنارشان نمی‌گذارد.
هوش مصنوعی فقط پیشنهاد می‌دهد
هر بار که هوش مصنوعی متنی را بررسی می‌کند، نتیجه‌اش به یک نسخهٔ مشخص وصل می‌شود. متن سایت را عوض نمی‌کند، منتشر نمی‌کند و حرف آخر را هم نمی‌زند.
- برای هر بار بررسی ثبت می‌شود: کدام مدل، با چه دستوری، چه منبع‌هایی دید، چقدر هزینه و زمان برد و چه نتیجه‌ای داد.
- قبول یا رد هر پیشنهاد با یک انسان است و ثبت می‌شود.
- به نوشته‌های اینترنت اعتماد نمی‌کنیم. آن‌ها نمی‌توانند به هوش مصنوعی دستور بدهند.
نسخهٔ منتشرشده عوض نمی‌شود
اصلاح یعنی نسخهٔ تازه. نسخهٔ قبلی با نشان «جایگزین‌شده» می‌ماند تا معلوم باشد چه چیزی، کِی و چرا عوض شد.
- هر تغییر مهم ثبت می‌شود: چه کسی، کِی، قبل و بعدش، چرا، چه بازبینی‌ای شد و چه کسی تأیید کرد.
- چیزی که حذف می‌شود کنار گذاشته می‌شود و از بین نمی‌رود. متن‌های علمیِ مهم هیچ‌وقت برای همیشه پاک نمی‌شوند.
- متن مقدس، حدیث و فتوای رسمی را عین منبع نگه می‌داریم و ویرایش نمی‌کنیم. اگر اصلاحی لازم باشد، نسخهٔ تازه ساخته می‌شود.
کار حساس را یک نفر تنها انجام نمی‌دهد
هیچ‌کس نوشتهٔ حساس خودش را تأیید یا منتشر نمی‌کند. هر جا اشتباه گران تمام می‌شود، نفر دومی لازم است که مستقل باشد.
- نویسنده نمی‌تواند نوشتهٔ خودش را تأیید یا منتشر کند، مگر این‌که موضوعش کم‌حساسیت باشد.
- فتوا، اعتبار حدیث، تاریخِ مورد اختلاف، اتهام، سیاست، جنگ، تکفیر، خشونت، متن مقدس، پزشکی و موضوع‌های مالی، همه تأیید انسان می‌خواهند.
- مقایسه دست‌کم دو کارشناس مستقل می‌خواهد، و برای هر مذهب یا دینی که در آن آمده، کارشناسی که همان را بشناسد.
- دسترسی به بخش‌های حفاظت‌شده و برداشتن فوری یک نوشته از سایت، هر دو تأیید نفر دوم را می‌خواهند.
- یک استثنا هست: متن‌های مرجع، مثل متن قرآن، را فعلاً مالک سراج به‌تنهایی تأیید می‌کند و نفر دومی آن را بازبینی نمی‌کند. متن عین منبع وارد می‌شود و کدش با کدِ منبع مقایسه می‌شود.
اختلاف را پنهان نمی‌کنیم
سراج اختلاف میان منبع‌ها، بازبین‌ها، مذهب‌ها، دین‌ها یا بررسی‌های هوش مصنوعی را پنهان نمی‌کند. آن را به یک جملهٔ میانه هم تبدیل نمی‌کند.
- هر منبع ربطش به ادعا را دارد: منبع موافق، نظر مخالف، توضیح بیشتر یا عین جملهٔ منبع.
- اختلاف بازبین‌ها به شکل یادداشتی منتشر می‌شود که یک انسان تأیید کرده و نظرها در آن کنار هم‌اند.
- نتیجه‌گیری از نگاه شیعهٔ دوازده‌امامی هر جا بیاید با نام می‌آید و جای نظر دیگر را نمی‌گیرد.
- زیاد دیده شدن، پسندیدن و دنبال‌کنندهٔ زیاد چیزی را معتبر نمی‌کند.
اصلاح
اشتباهی دیدید؟ از همان صفحه خبر بدهید.
در صفحهٔ هر نوشته دکمهٔ «اشتباهی دیدید؟ خبر بدهید» هست. پیام شما به همان نسخه‌ای که می‌خوانید وصل می‌شود و یک انسان آن را می‌خواند. اگر اصلاح لازم باشد، نسخهٔ تازه منتشر می‌شود و یادداشت اصلاح در صفحهٔ همان نوشته می‌ماند. پیام شما خودبه‌خود متن سایت را عوض یا پنهان نمی‌کند.
پیام گرفتن: بازخواننده‌ها می‌توانند دربارهٔ یک نسخهٔ مشخص پیام بدهند، بدون این‌که اطلاعات شخصی بدهند.
حریم خصوصی
باور شما و آنچه می‌خوانید مال خودتان است.
سراج باور دینی کسی را حدس نمی‌زند و برای خواندن حساب کاربری نمی‌خواهد.
خواندن، روی دستگاه خودتان
ذخیره‌شده‌ها و «ادامهٔ خواندن» فقط در مرورگر شما می‌ماند. سابقهٔ خواندن دینی شما به سراج فرستاده نمی‌شود و حساب کاربری هم لازم نیست.
ذخیرهشدههامکان شما، فقط با اجازهٔ خودتان
اوقات شرعی و قبله روی دستگاه شما حساب می‌شود. مکان شما فقط وقتی خوانده می‌شود که خودتان دکمه‌اش را بزنید، و جایی نگه داشته نمی‌شود.
اوقات شرعی و قبلهپیام، بدون اطلاعات شخصی
وقتی دربارهٔ یک اشتباه پیام می‌دهید، نام، ایمیل یا آدرس اینترنتی شما نگه داشته نمی‌شود. به‌جایش یک کد پیگیری می‌گیرید. لطفاً در متن پیام هم اطلاعات شخصی ننویسید.
تلاوت قرآن، از سایت دیگر
صدای تلاوت از سایت cdn.islamic.network (Al Quran Cloud) پخش می‌شود. تا دکمهٔ پخش را نزنید، هیچ درخواستی به آن‌جا نمی‌رود. وقتی بزنید، دستگاه شما مستقیم به آن سایت وصل می‌شود و آن سایت آدرس اینترنتی دستگاه شما را می‌بیند.
قرآن
این صفحه ۸ حالت و ۶ نوع ادعا را همان‌طور نشان می‌دهد که در سراج تعریف شده‌اند. متن حقوقی رسمی هنوز منتشر نشده است. وضعیتش را در «دربارهٔ سراج» ببینید.