تفسیر نمونه

196إِنَّ وَلِیِّیَ اللّهُ الَّذی نَزَّلَ الْکِتابَ وَ هُوَ یَتَوَلَّى الصّالِحینَ

197وَ الَّذینَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لا یَسْتَطیعُونَ نَصْرَکُمْ وَ لا أَنْفُسَهُمْ یَنْصُرُونَ

198وَ إِنْ تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدى لا یَسْمَعُوا وَ تَراهُمْ یَنْظُرُونَ إِلَیْکَ وَ هُمْ لا یُبْصِرُونَ

ترجمه:

196 ـ ولىّ و سرپرست من، خدائى است که این کتاب را نازل کرده; و او همه صالحان را سرپرستى مى کند.

197 ـ و آنهائى را که جز او مى خوانید، نمى توانند یاریتان کنند، و نه (حتى) خودشان را یارى دهند.

198 ـ و اگر آنها را به هدایت فرا خوانید، سخنانتان را نمى شنوند; و آنها را مى بینى به تو نگاه مى کنند، اما در حقیقت نمى بینند!

تفسیر:

معبودهاى بى ارزش

در تعقیب آیه گذشته که به مشرکان مى گفت شما و بت هایتان نمى توانید کوچکترین زیانى به من برسانید، در نخستین آیه مورد بحث، به دلیل آن اشاره کرده، مى گوید: «ولىّ و سرپرست و تکیه گاه من خدائى است که این کتاب آسمانى را بر من نازل کرده است» (إِنَّ وَلِیِّیَ اللّهُ الَّذی نَزَّلَ الْکِتابَ).

نه تنها من، «او همه صالحان و شایستگان را حمایت و سرپرستى مى کند و مشمول لطف و عنایتش قرار مى دهد» (وَ هُوَ یَتَوَلَّى الصّالِحینَ).

* * *

آنگاه بار دیگر بر دلائل بطلان بت پرستى تأکید کرده، مى فرماید: «معبودهائى را که غیر از خدا مى خوانید کارى از آنها ساخته نیست، نمى توانند شما را یارى کنند و نه خودشان را» (وَ الَّذینَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لا یَسْتَطیعُونَ نَصْرَکُمْ وَ لا أَنْفُسَهُمْ یَنْصُرُونَ).

* * *

و از این بالاتر «اگر از آنها هدایت خویشتن را در مشکلات بخواهید، آنها حتى حرف شما را نمى شنوند»! (وَ إِنْ تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدى لا یَسْمَعُوا).

و حتى با چشم هاى مصنوعیشان که دارند، «گویا به تو نگاه مى کنند، ولى در حقیقت نمى بینند» (وَ تَراهُمْ یَنْظُرُونَ إِلَیْکَ وَ هُمْ لا یُبْصِرُونَ).

چنان که سابقاً هم اشاره کردیم، آیه اخیر ممکن است اشاره به «بت ها» یا «بت پرستان» باشد، در صورت اول، مفهومش همان است که گفته شد، و در صورت دوم تفسیرش چنین است:

اگر شما مسلمان ها این بت پرستان و مشرکان لجوج را به راه صحیح توحید دعوت نمائید، از شما نمى پذیرند آنها با چشم هاى خود به سوى تو مى نگرند و نشانه هاى صدق و درستى را در تو مشاهده مى کنند، اما واقعیت ها را نمى بینند.

مضمون دو آیه اخیر در آیات گذشته نیز آمده بود، و این تکرار به خاطر تأکید هر چه بیشتر روى مسأله مبارزه با بت پرستى و ریشه کن کردن نفوذ آن در روح و فکر مشرکان از طریق تلقین مکرر است.

* * *