حدیث · متن، عین مجموعهٔ تأییدشده
روایت ۱۳
متن روایت
ترجمهٔ فارسی، به نقل از سایت دفتر آیت‌الله مکارم شیرازی
وَلَقَدْ نَظَرْتُ فَمَا وَجَدْتُ أَحَداً مِنَ آلْعَالَمِينَ يَتَعَصَّبُ لِشَيْءٍ مِنَ الأَشْيَاءِ إِلاَّ عَنْ عِلَّةِ تَحْتَمِلُ تَمْوِيهَ الْجُهَلاءِ، أوْ حُجَّةٍ تَلِيطُ بِعُقُولِ آلسُّفَهَاءِ غَيْرَکُمْ. فَإِنَّکُمْ تَتَعَصَّبُونَ لِأَمْرٍ مَا يُعْرَفُ لَهُ سَبَبٌ وَلا عِلَّةٌ. أَمَّا إِبْلِيسُ فَتَعَصَّبَ عَلَى آدَمَ لِأَصْلِهِ، وَطَعَنَ عَلَيْهِ فِي خِلْقَتِهِ، فَقَالَ: أَنَا نَارِيٌّ وَأَنْتَ طِينِيٌّ.
وَأَمَّا آلْأَغْنِيَاءُ مِنْ مُتْرَفَةِ آلْأُمَمِ، فَتَعَصَّبُوا لاِثَارِ مَوَاقِعِ آلنِّعَمِ، فَقَالُوا: (نَحْنُ أَکْثَرُ أَمْوَالاً وَأَوْلاداً وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ).من در رفتار و کردار مردم جهان نظر افکندم، هيچ کس را نيافتم که درباره چيزى تعصّب به خرج دهد جز اين که دليل و هدفى براى خويش دارد: يا مى خواهد حقيقت را بر جاهلان مشتبه سازد و يا با دليلى با فکر و انديشه سفيهان درآميزد (و در آن نفوذ کند). جز شما که درباره چيزى تعصّب مى ورزيد که نه سببى دارد و نه هدفى. ابليس در برابر آدم به سبب اصل و ريشه خود تعصّب و تکبّر ورزيد؛ آفرينش آدم را مورد طعن قرار داد و گفت: من از آتشم و تو از گِل. و اما ثروتمندان عيّاش و متکبّر امّت هاى پيشين، تعصّبشان به سبب نعمت هاى گوناگون (و زر وزيورها) و فزونى نفراتشان بود؛ آن ها مى گفتند: «ثروت و فرزندان ما از همه بيشتر است و هرگز کيفر (الهى) نمى بينيم» (امّا شما حتّى اين بهانه ها را هم براى تعصّب کورکورانه خود نداريد).